اسپلنکتومی

اسپلنکتومی : طحال یک اندام پر از خون است که در ناحیه بالا و سمت چپ حرفه شکم قرار دارد. طحال اندامی است که مرکز ذخیره‌سازی سلول‌های قرمز خون در بدن است و بسیاری از سلول‌های سفید خون تحت عنوان «ماکروفاژ» یا سلول‌های مبارزه کننده با بیماری در آن نقش فیلتر کننده خون را بر عهده دارند. در حقیقت طحال یک بخش از سیستم ایمنی بدن است و می‌تواند ذرات خونی قدیمی و آسیب دیده را از سیستم خون‌رسانی جدا کند. علاوه بر این طحال در شناسایی و از بین بردن باکتری‌ها به بدن کمک می‌کند. عملکرد این اندام می‌تواند بر تعداد پلاکت‌های خون، سلول‌های قرمز خون، و نیز سلول‌های سفید خون تاثیر گذارد.

اسپلنکتومی چیست ؟

شایع ترین دلیل اسپلنکتومی درمان ترکیدگی طحال است که در اثر آسیب به شکم ایجاد می­شود. اسپلنکتومی برای درمان شرایط دیگر مانند بزرگ شدن طحال که موجب ناراحتی می­شود، برخی از اختلالات خونی، برخی سرطان­ها، عفونت و کیست­ها یا تومورهای غیر سرطانی انجام می­شود.

عمل اسپلنکتومی عموما به کمک یک ابزار جراحی مجهز به دوربین انجام می­گیرد که اسپلنکتومی لاپاروسکوپی نام دارد. در اسپلنکتومی لاپاروسکوپی شما می­توانید همان روز به منزل باز گردید و برای ریکاوری کامل به دوهفته زمان نیاز دارید.

موارد استفاده از اسپلنکتومی

اسپلنکتومی یا عمل جراحی برداشتن طحال ممکن است در شرایط زیر برای بیمار مورد استفاده قرار گیرد:

1) تشکیل لخته خونی

2) پرکاری طحال: در این شرایط طحال بیش از حد لازم فعالیت کرده و باعث وارد شدن آسیب به سلول‌های سالم خون می‌شود.

3) اسپلنومگالی: بزرگ شدن طحال

4) سرطان طحال

5) پرفشاری وریدی: در این شرایط رگ اصلی خون که به کبد وارد می‌شود دچار فشار خون بسیار بالا می‌گردد. این شرایط ممکن است با بسیاری از دلایل مختلف در ارتباط با عملکرد کبد ارتباط داشته باشد که برای مثال در این زمینه می‌توان از ابتلا به سیروز یا سرطان نام برد.

6) سیروز کبد: یک بیماری مزمن کبدی است که در آن بافت آسیب‌دیده با بافت اسکار جایگزین می‌شود. به این ترتیب خون نمی‌توان به راحتی در کبد جریان پیدا کند و این شرایط باعث پرفشاری وریدی می‌شود.

7) لنفوم یا سرطان بافت لنفاوی: این نوع سرطان باعث بزرگ شدن طحال و اسپلنومگالی می‌شود.

8) پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک

9) آنمی اسفروسیت: این نوع از آنمی (کم‌خونی) زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های خونی شکننده شده و در هنگام عبور از طحال دچار آسیب شوند. این نوع کم‌خونی را می‌توان با استفاده از عمل جراحی اسپلنکتومی درمان کرد.

10) آنمی همولیتیک: برخی از انواع آنمی (کم‌خونی) همولیتیک که در آن سلول‌های قرمز خون قبل از بلوغ توسط بدن از بین می‌روند را می‌توان با عمل جراحی اسپلنکتومی درمان کرد.

جراحی اسپلنکتومی در تهران

درست قبل از عمل جراحی اسپلنکتومی، شما تحت بیهوشی عمومی قرار می­گیرید. متخصص بیهوشی یک داروی بیهوشی استنشاقی را از طریق ماسک یا داروی مایع را از طریق تزریق وریدی به شما می­دهد. تیم جراحی ضربان قلب، فشار خون و سطح اکسیژن را در طول جراحی اسپلنکتومی اندازه گیری می­کنند.

در طول جراحی اسپلنکتومی : بعد از بیهوشی، جراح اسپلنکتومی را به صورت اسپلنکتومی لاپاروسکوپی یا اسپلنکتومی مجدد آغاز می­کند. روش مورد استفاده به اندازه طحال بستگی دارد. زمانی که طحال بزرگ شده است جراحی اسپلنکتومی باز را برای برداشت آن انتخاب می کند.

اسپلنکتومی لاپاروسکوپی: در این نوع جراحی، جراح چهار شکاف کوچک در شکم ایجاد می­کند. سپس یک لوله مجهز به دوربین را از طریق یکی از برش­ها وارد شکم شما می­کند. جراح تصاویر ایجاد شده را در صفحه نمایشگر مشاهده می­کند و طحال را به کمک ابزا­رهای جراحی که از طریق سه برش دیگر وارد شکم شده­اند برمی­دارد. در پایان اسپلنکتومی لاپاروسکوپی، برش­ها با بخیه بسته می­شوند.

اسپلنکتومی لاپاروسکوپی برای همه افراد مناسب نیست. ترکیدگی طحال معمولا به اسپلنکتومی باز نیاز دارد. در برخی موارد، جراح ممکن است کار خود را به صورت لاپاروسکوپی آغاز کند اما در طول جراحی به دلیل بافت اسکار جراحی قبلی یا سایر عواقب، جراحی را به صورت باز به پایان برساند.

اسپلنکتومی باز: در این روش برای برداشت طحال، جراح یک برش در وسط شکم ایجاد کرده و برای دسترسی به طحال عضلات و سایر بافت­ها را کنار می­زند. سپس جراح طحال را برداشته و برش ایجاد شده را بخیه می­کند.

بعد از جراحی اسپلنکتومی

بیمارستان: بعد از عمل جراحی اسپلنکتومی، شما به اتاق ریکاوری منتقل می­شوید.  صورتی که اسپلنکتومی لاپاروسکوپی انجام شود، شما همان روز یا روز بعد به منزل می­روید.  صورت جراحی باز، شما بعد از دو تا شش روز به منزل بازمی­گردید.

بعد از رفتن به منزل: در مورد زمان بازگشت به فعالیت­های روزمره بعد از عمل جراحی اسپلنکتومی با پزشک مشورت نمایید. اگر اسپلنکتومی لاپاروسکوپی انجام شده است، این زمان دو هفته خواهد بود و در جراحی باز به شش هفته می­رسد.

ش#ایع­ترین علل جراحی اسپلنکتومی

این دلایل عبارتند از:

1) پورپورا یا کبودی منتشر و بدون علت نقاط مختلف بدن به دلیل کاهش پلاکت­ها (ITP)

2) برخی بیماری­های ارثی که باعث تغییر شکل گلبول­های سرخ می­شوند، مانند اسفیروسیتوز، تالاسمی، آنمی داسی شکل، در این بیماری­ها طحال، بزرگ­تر و فعال می­شود و موجب تخریب گلبول­های سرخ می­گردد.

3) بیماری کم خونی همولیتیک که در آن گلبول­های سرخ توسط طحال برداشت و تخریب می­شود.

4) در بعضی بیماری­های بد خیم خونی مانند لنفوم یا لوسمی طحال كمی بزرگ و پركار می­شود.

5) در مواردی که طحال خیلی بزرگ می­شود و برداشت پلاکت­ها، گلبول­های سفید و گلبول­های سرخ منجر به پان سایتوپنی (یعنی کاهش تمام رده­های سلول­های خونی) می­گردد.

6) در انفارکتوس طحالی، آنوریسم شریان طحالی ونیز در تومو­رهای طحالی

عوارض

عمل اسپلنکتومی عموما روشی ایمن است. اما همانند هر جراحی دیگری، جراحی اسپلنکتومی نیز عوارضی به دنبال دارد. عوارض اسپلنکتومی عبارتند از:

1) خونریزی

2) لخته­های خونی

3) عفونت

4) آسیب به اندام­های مجاور شامل معده، پانکراس و کولون

5) خطر طولانی مدت عفونت: بعد از برداشت طحال، شما مستعد ابتلا به عفونت­های خطرناک می­شوید. پزشک دریافت واکسن­های پنومومی، آنفلوانزا و هموفیلوس آنفلوانزا نوع بی را توصیه می­کند.

تشخیص

از نظر تشخیصی آزمایش­های خونی مانندCBC ، اسمیر خون محیطی، آسپیراسیون مغز استخوان و نیز سونوگرافی شکم،  CTاسکن شکم، MRI شکم و نیز اسکن رادیوایزوتوپ طحال به تشخیص بیماری طحال و لزوم درمان جراحی و نقشه و پلان عمل كمک می­كند.

آمادگی قبل از عمل:

1) تزریق واکسن پنومو واکس از دو هفته قبل از عمل جهت پیشگیری از ابتلا به عفونت­های فرصت طلبی که پس از عمل به طور تهاجمی و ناگهانی ممکن است ایجاد شود (OPSI).

2) رزرو پلاکت و خون به میزان کافی

3) قطع ویتامین E و داروهای ضد انعقادی و ضد التهابی که قبلاً بیمار مصرف می­کرده است. از یک هفته قبل از عمل آسپیرین بایستی قطع گردد.

جراحی لاپاراسکوپی

اسپلنکتومی را می‌توان از طریق لاپاراسکوپی یا با استفاده از تکنیک باز بر روی بیمار انجام داد. با وجودی که در اکثر عمل‌های جراحی کل طحال خارج می‌شود، گاهی اوقات ممکن است برای درمان بیمار نیاز به برداشتن بخشی از طحال وجود داشته باشد.

این عمل جراحی با استفاده از مواد بی‌هوشی برای بیمار شروع می‌شود. هنگامی که فرآیند بی‌هوشی کامل شد، عمل جراحی آغاز می‌شود. به این ترتیب معمولاً پنج شکاف کوچک ۲ تا ۳ سانتیمتری در ناحیه سمت چپ زیر دنده‌ها ایجاد می‌گردد. جراح در ادامه می‌تواند از طریق این شکاف‌ها یک لاپاراسکوپ را به بدن بیمار وارد کند.

از سایر شکاف‌های ایجاد شده به این منظور برای وارد کردن ابزارهای جراحی و خارج کردن طحال استفاده می‌شود. در طول عمل جراحی، جراح فضای داخل بدن بیمار را با دوربین مشاهده می‌کند، زیرا در این شرایط به خاطر کوچک بودن شکاف‌ها امکان مشاهده مستقیم محل تحت درمان توسط جراح وجود ندارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سه × 1 =